ନାଟକ ହେଉଛି କାବ୍ୟ ସାହିତ୍ୟର ସର୍ବାଧିକ ରମଣୀୟ ଓ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ ବିଭାଗ, ଯାହା ଏକ ‘ଦୃଶ୍ୟକାବ୍ୟ’ ରୂପେ ସାହିତ୍ୟ, ଅଭିନୟ, ସଙ୍ଗୀତ, ଚିତ୍ରକଳା ଓ ମଞ୍ଚଶିଳ୍ପର ଅପୂର୍ବ ସମନ୍ୱୟ ଘଟାଇଥାଏ । ପ୍ରସ୍ତୁତ ପ୍ରବନ୍ଧ ଓଡ଼ିଆ ନାଟକର ଶିଳ୍ପରୀତି ବା ଆଙ୍ଗିକ ପରିପାଟୀର ଐତିହାସିକ ବିବର୍ତ୍ତନକୁ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରେ । ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକକଳା—ଲୀଳା, ଦଣ୍ଡନାଟ, ସୁଆଙ୍ଗ ଓ ଯାତ୍ରା ପରମ୍ପରାରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ହୋଇ ଏହି ଶୈଳୀ ଆଧୁନିକ ମନସ୍ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଓ ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ସ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କିପରି ଅଗ୍ରସର ହୋଇଛି, ତାହା ଏଠାରେ ଆଲୋଚିତ । ଅଙ୍କ ଓ ଦୃଶ୍ୟ ସଂଯୋଜନା, କଥାବସ୍ତୁ, ଐକ୍ୟତ୍ରୟୀ ଏବଂ ଭରତମୁନିଙ୍କ ନାଟ୍ୟଶାସ୍ତ୍ର ବର୍ଣ୍ଣିତ ପଞ୍ଚସନ୍ଧିର ଭୂମିକାକୁ ପର୍ଯ୍ୟାଲୋଚନା କରାଯାଇଛି । ସେହିପରି ପଦ୍ୟାତ୍ମକ ସଂଳାପରୁ ଗଦ୍ୟାତ୍ମକ ସଂଳାପକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଆଦର୍ଶବାଦରୁ ବାସ୍ତବବାଦ ଓ ମନୋବିଜ୍ଞାନ ଆଡ଼କୁ ଚରିତ୍ର-ଚିତ୍ରଣର ଗତି, ଏବଂ ମଞ୍ଚକଳାର କ୍ରମବିକାଶ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରାଯାଇଛି । ‘ନବନାଟ୍ୟ ଆନ୍ଦୋଳନ’ ସହିତ ଆରିଷ୍ଟୋଟଲ, ବ୍ରେକ୍ଟ ଓ ବେକେଟ୍‌ଙ୍କ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଶୈଳୀର ପ୍ରଭାବ, ତଥା ପୁନର୍ବାର ଲୋକନାଟ୍ୟ (ପାଲା, ଦାସକାଠିଆ) ଆଡ଼କୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ—ଏହିସବୁ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରବନ୍ଧଟି ପ୍ରମାଣ କରେ ଯେ ଓଡ଼ିଆ ନାଟକର ଶିଳ୍ପରୀତି ପାରମ୍ପରିକ ଆବେଗ ଏବଂ ଆଧୁନିକ ବୌଦ୍ଧିକତାର ଏକ ଚମତ୍କାର ମିଶ୍ରଣ ।