International Journal of Contemporary Research In Multidisciplinary, 2026;5(1):41-44
वेदेषु ज्योतिषशास्त्रस्य स्फुटसिद्धान्तः
Author Name: डॉ ज्योत्स्ना द्विवेदी;
Abstract
वेदाङ्गेषु ज्योतिषशास्त्रे विशेषः स्थानः लभ्यते, यत् वेदानां चक्षु इति कथ्यते। एषः शास्त्रः कालगणना, ग्रह-नक्षत्रगतिः, युग, संवत्सर, ऋतु, ग्रहणादीनि विषयानां वैज्ञानिकं विवेचनं करोति। एषा लेखे ऋग्वेदस्य, यजुर्वेदस्य च ब्राह्मणग्रन्थानां संदर्भैः वैदिककाले ज्योतिषशास्त्रस्य सिद्धान्तात्मकं रूपं स्पष्टं कृतम्। तथा च प्राग्वैदिके वैदिके च परम्परायां तस्य विकासः, प्रयोजनम्, शास्त्रीयमहत्त्वञ्च विश्लेषितम्, यत् ज्योतिषशास्त्रं भारतीयज्ञानपरम्परायाः दृढः वैज्ञानिकः आधारः इति सिद्धं भवति।
Keywords
वेदाङ्ग, ज्योतिषशास्त्र, वैदिक ज्योतिष, ग्रह-नक्षत्र, कालगणना, युग, संवत्सर, खगोलविद्या