Abstract:

ସ୍ଵାଧୀନତା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଓଡ଼ିଆ କବିତାରେ କବି ଗୁରୁପ୍ରସାଦ ମହାନ୍ତିଙ୍କ କାବ୍ୟ କଳ୍ପରେ ‘ମୃତ୍ୟୁ ଚେତନା’ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଓ କାଳଜୟୀ ବିଭବ ଭାବେ ଆତ୍ମପ୍ରକାଶ କରିଛି । ଦ୍ଵିତୀୟ ବିଶ୍ଵଯୁଦ୍ଧ ଓ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର ବିଭୀଷିକା, ବ୍ୟକ୍ତିବାଦୀ ଚେତନା ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ମୋହଭଙ୍ଗ ଜନିତ ଅସ୍ତିତ୍ଵବାଦୀ ସଂକଟରୁ ହିଁ ତାଙ୍କ କବିତାରେ ଏହି ମୃତ୍ୟୁବୋଧର ସୂତ୍ରପାତ ଘଟିଥିଲା । ତାଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦୀର୍ଘ କବିତା ‘କାଳପୁରୁଷ’ରେ ସେ ମହାଭାରତ ଓ ଶ୍ରୀମଦ୍‌ଭାଗବତରୁ ଅକ୍ରୂର, ଉଦ୍ଧବ, ସାମ୍ବଙ୍କ ଲୌହମୂଷଳ ଅଭିଶାପ ଏବଂ ମହାରାଜା ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ଭଳି ପୌରାଣିକ ଆଖ୍ୟାନ ସଂଗ୍ରହ କରି ଆଧୁନିକ ମଣିଷର ନୈତିକ ଅବକ୍ଷୟ ଓ ନିଶ୍ଚିତ ମୃତ୍ୟୁର କରାଳ ରୂପକୁ ଚମତ୍କାର ଭାବେ ଯୋଡ଼ି ଦେଇଛନ୍ତି । କବିଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ଜଡ଼ବାଦୀ ଦୁନିଆରେ ଯାହାର ଭୌତିକ ସ୍ଥିତି ଅଛି ତା’ର ବିନାଶ ଅବଶ୍ୟମ୍ଭାବୀ । ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟତମ କବିତା ସଙ୍କଳନ ‘ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅଭିସାର’ ରେ ‘ସାମ୍ନାରେ ଶୀତରାତି’ ଓ ‘ଲାଲ୍ ମାଟିର ରାସ୍ତା’ କବିତା ରେ  ସେ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ସମୟର ନିଷ୍ଠୁର ଆଘାତ ସତ୍ତ୍ଵେ ମୃତ୍ୟୁରୂପୀ ମହାସମୁଦ୍ରକୁ ଭେଟିଲେ ସକଳ ସାଂସାରିକ ବୋଝ, ବିରକ୍ତିକର ସଂଘର୍ଷ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ଚିରମୁକ୍ତି ମିଳେ । ଗୀତାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଆତ୍ମାର ଅମରତ୍ଵ ଚେତନା ବିପରୀତରେ କବି ପ୍ରାଚୀନ ନାସ୍ତିକ ଦାର୍ଶନିକ ଚାର୍ବାକଙ୍କ ଭଳି ପୁନର୍ଜନ୍ମକୁ ଅସ୍ଵୀକାର କରି ମୃତ୍ୟୁକୁ ଏକ ସହଜ, ସ୍ଵାଭାବିକ ଓ ପ୍ରଶାନ୍ତ ଅବସର ଭାବେ ସ୍ଵାଗତ କରିଛନ୍ତି । ଶେଷ ଅଭିଳାଷରେ ମୃତ୍ୟୁର ଭୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି କବି ଶବ୍ଦାତୀତ ଭାବରେ କେବଳ ଏତିକି ଗାନ କରିଛନ୍ତି—‘ମୃତ୍ୟୋର୍ମା ଅମୃତଂ ଗମୟ’। ଏହି ସୀମାହୀନ ମହାଶୂନ୍ୟରେ ସ୍ମୃତିର ପୃଷ୍ଠା ବି ଲିଭିଯାଏ, ବାକି ରହେ କେବଳ ଅନନ୍ତ ଚେତନା। ଗୁରୁପ୍ରସାଦଙ୍କର ଏହି ବାସ୍ତବବାଦୀ ଓ ଦାର୍ଶନିକ ମୃତ୍ୟୁ ଚେତନା ଓଡ଼ିଆ କାବ୍ୟ ଜଗତକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିବା ସହ ତାଙ୍କୁ ସାରସ୍ଵତ ଇତିହାସରେ ଚିର ସ୍ମରଣୀୟ କରି ରଖିଛି ।

Keywords:

ମୃତ୍ୟୁ ଚେତନା, ପ୍ରୟୋଗ ବାଦ, ଗୁରୁପ୍ରସାଦ ମହାନ୍ତି, ସମୁଦ୍ରସ୍ନାନ, ଭାଗବତ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅଭିସାର, କବି ଟି. ଏସ୍. ଏଲିଅଟ୍‌, ପୁରାଣକଳ୍ପ, କାଳପୁରୁଷ, କବିତା ।

Aim/Objectives

Methods